Rafrænar útivistarreglur

Það hefur mikið vatn runnið til sjávar síðan ég og jafnaldrar mínir, foreldrar unglinga dagsins í dag, héngum út í sjoppu og ræddum, fjarri foreldrum okkar, hin mikilvægu málefni hver var skotinn í hverri eða öll önnur þau mál sem unglingar spjalla um og tilheyra þeirri vegferð að verða fullorðin manneskja, að koma sér upp sjálfstæðum skoðunum og vonandi sem jákvæðustu sjálfsmynd.

Fyrir okkur foreldra unglinga dagsins í dag getur reynst erfitt að setja okkur inn í aðstæður unglinganna. Vegna mjög örra þjóðfélagsbreytinga þá er sérhvert æskuskeið einstakt og við sem eldri erum getum ekki notað nema að hluta til reynslu okkar eigin unglingsára við uppeldi barna okkar.

Þetta ástand skapar óöryggi meðal fullorðinna og oft fordóma gagnvart ungu fólki, æskan er ávallt að fara í hundana? En er þó ekki farin eftir öll þessi ár. Unglingum er kennt um margt sem aflaga fer eins og það sé unglinga að mynda ramma um sitt líf en ekki okkar foreldranna. Útihátíðir í gegnum árin eru dæmi um slíkt. Hinir eldri gagnrýna unglinga hvers tíma fyrir sukk og svínarí á útihátíðum í stað þess að setja „hátíðum” af þessum toga einhvern sæmandi ramma. Foreldrar fjargviðrast yfir aukinni unglingadrykkju en eiga samt sem áður viðskipti við fyrirtæki sem stuðla beint að aukinni unglingadrykkju með því að auglýsa átölulaust ólöglega áfengi þar sem börn og ungt fólk er markhópurinn? Ábyrgðin er ekki annars staðar hún er hjá okkur. Það eru við hin eldri sem látum hluti viðgangst.

Margt hefur verið skrafað um netið, tölvutæknina og unglinga. Oft í neikvæðum tón en oft sem betur fer undir jákvæðum formerkjum. Vissulega er margt í netheimum sem ekki veit á gott en það er ekkert nýtt undir sólinni hvað það varðar. Allt sem á netinu finnst á sér forsögu, þeim sem gengur illt eitt til, þeir finna sjúkleika sínum farveg í gegnum nýja tækni fremur en að sjúkleikinn sé nýr. „Farðu ekki upp í bíl með ókunnugum”, á sér því miður hliðstæður í netheimum.

Þrátt fyrir þessa annmarka sem hin nýja og heillandi tækni hefur í för með sér þá er ljóst og klukkunni verður ekki aftur snúið. Fólk sem ekki þekkir þessa heima þarf auðvitað að gera sér ferð á þessar slóðir og kynna sér þessar víðfemu lendur af eigin raun. Vandi málsins er að í þessari nýju veröld hefur verið nokkur brestur á að fólk viðhafi samskipti, sem ekki eru af sömu kurteisi og útfrá sama siðferði og ríkja í öðrum daglegum samskiptum milli fólks almennt. Í þessu ljósi ber að fagna frumkvæði Heimilis og skóla með SAFT verkefninu, sem fjallar um bætt siðferði og samskipti á netinu. Löngu tímabær umræða, gagnleg fyrir alla aldurshópa og nauðsynleg ef við ætlum að byggja upp siðað samfélag.

MSN-ið og sú tækni er í eðli sínu meinlaus. Þjónar fyrst og fremst þeim tilgangi í samtímanum að vera einhverskonar „rafrænt sjoppuhangs” þess vegna þurfa foreldrar eins og áður að setja ungmennum ákveðnar rafrænar „útivistarreglur”. Margir unglingar hafa tölvur í herbergjum sínum og geta verið „úti“ eins lengi og þeim sýnist. Foreldrarölt á ekki bara að felast í göngutúr um nánasta hverfi unglinganna, röltið þarf auðvitað einnig að vera rafrænt. Hvet lesendur til þess „rölta um” og kíkja á heimasíður unglinga og fylgast með því sem þar fer fram. Dást að því sem vel er gert en benda óhikað á það sem miður fer og bæta má úr. Eyðum ekki orku í að úthúða tækninni, tökum henni fagnandi, skiptum okkur af, höfum áhrif og styrkjum góðu hliðarnar. En umfram allt, það er okkar foreldranna að setja rammana. Ef við foreldrar gerum það ekki þá gera það einhverjir aðrir, sem ekki endilega hafa velferð barna og unglinga að leiðarljósi.

Veraldlegar skuldir almættisins

Er að öllu jöfnu engar – skyldi maður ætla - nema í Hafnarfirði. Ég sel það ekki dýrara en ég keypti, en sagan segir að almættinu hefði áskotnast hús við Austurgötu í Hafnarfirði um miðja síðustu öld. Ónefndur Guðsmaður, einn af fjölmörgum umboðsmönnum almættisins hér á jörðinni, fékk þá köllun að ánafna Guði hús sitt að sér gengnum. Þar sem þessi mikla þörf kom skyndilega upp þá var úr vöndu að ráða varðandi löggildingu erfðaskrárinnar.

Okkar maður dó ekki ráðalaus og skundaði að Bessastöðum árla sunnudagsmorguns, sennilega ögn fyrr en fyrir hefðbundin fótaferðartíma fólks, og bankaði á dyrnar. Forsetinn þáverandi sem einhverjir hafa haldið fram að hafi verið „nokkur gleðimaður” fór í eigin persónu til dyra og hitti Guðsmanninn. Það sem síðan á sér stað var andans verk í öllum skilningi, eða andanna verk því andi þeirra, sem báða höfgaði var af ólíkum meiði. Hvað með það úr varð að þjóðhöfðinginn setti nafn sitt á erfðaskránna, stipmlaði og gaf henni í krafti embættisins löggildingu og þar með nokkurskonar þinglýsingu.

Eins og fyrir okkur öllum liggur þá yfirgaf Guðsmaðurinn þetta jarðríki og þar með var almættið orðið lögformlegur eigandi húss við Austurgötuna í Hafnarfirði. Allt gekk þetta ljómandi vel fyrir sig þangað til að bæjaryfirvöld byrja að gera kröfu á að börn Guðsmannsins greiði af eiginni fasteignargjöld? Þar sem þau voru ekki lögformlegir eigendur þá neituðu börnin skiljanlega að greiða af eiginni. Gekk svo um margra ára skeið og það sem verra var, viðhaldi húsnæðisins var verulega ábótavant. Reyndar var ástandið þannig að húsið mátti muna sinn fífill fegurri.

Hafnfirsk stjórnsýsla dó ekki ráðalaus og gagnvart henni eru allir jafnir. Vandmálið var augljóst stórfeldar fasteignaskuldir, viðhaldi hússins verulega ábótavant og það sem verst var að fjölmörgum erindum og tilmælum bæjarins var ávallt sýnt fálæti. Eigandinn hafði með öllu sniðgegnið réttmætar kröfur og ábendingar virðulegra hafnfirskra embættismanna.

Það var þá ekkert annað í stöðunni en að senda greiðsluáskorun, hvert sem hún var nú send (einhverjir halda því fram að bæjarlögmaðurinn hafi af þessu tilefni verið sendur í messu) og í kjölfarið, ef ekki yrði við brugðist, efna til uppboðs og leysa til sín eignina upp í vanskil.

Menn segja að sá löggerningur, uppboðið og hafi farið fram á eigninni í fjarveru eigandans, sem hafi vakið undrun embættismanna bæjarins. Bærinn eignaðist bæði húsið og lóðina og lauk þar með veraldarvafstri almættisins í bili a.m.k. Húsið var rifið og stendur lóðin enn þann dag í dag auð. Hvers vegna veit ég ekki – kannski vilja embættismenn bæjarins leita álits og hugmynda fyrri eiganda um framtíðarnot lóðarinnar – hver veit og hver segir að þetta eigi allt saman að vera einfalt. Reglugerðarriddarar sigra alltaf að lokum – held ég, a.m.k. hérna megin.

Kalt eða skítkalt

Meintar alþýðuhetjur, sem að eigin sögn hafa kýlt niður vöruverð í landinu okkur smælingjunum til hagsbóta, segja fátt þessa daganna. Ástæður augljósar hæsta vöruverð hérlendis í Evrópu og þó víðar væri leitað, 62% yfir meðalverði í EB/ES löndum segir Mogginn. Er góðmennskan og bjargræðið fólgið í því að vera bara 62% yfir velsæmismörkum en ekki 110% eins og „vondu karlarnir” sem öllu réðu áður myndu örugglega hafa gert?

Málið er einfalt verslunin leggur eins mikið á vörur eins og hún kemst upp með hverju sinni. Verslun í landinu er nánast öll komin á eina hendi og fákeppni leiðir til þess að íslenskar „lágvöruverðsverslanir" bera síður en svo nafn með rentu. Fullkomin öfugmæli eins fram kemur í þeirri verðlagskönnun sem vitnað er til þessa daganna. Hvers vegna er verðlag í Bónus í Þórhöfn í Færeyjum mun lægra en í Bónus í Hafnarfirði? Eru markaðsaðstæður á þessari litlu, torsóttu og fámennu eyju Færeyjum þess eðlis að slíkt sé mögulegt?

Það þýðir ekkert að bjóða manni upp á endalausar langlokur um hið hryllilega landbúnaðarkerfi sem allt skemmir? Alþýðuhetjur sem og aðrir í sétt kaupmanna og heildsala í þessu landi( sem reyndar oft er sami mannskapurinn) þurfa að kunna sér hóf í verðlagningu í stað þess að efna til endalausra málfundaæfinga um að hátt vöruverð sé með öllu öðrum að kenna en þeim sjálfum. Ísland hefur ekki einkaleyfi á tollum og reglugerðum, þær eru alstaðar eins og blessaður búfénaðurinn og allt það regluverk sem honum fylgir.

Er tími pöntunarfélaganna að renna upp – aftur? Veit það ekki – velti því hins vegar fyrir mér hve langt og lengi þessi okurstefna hefur gengið. Kalt eða skítkalt – sennilega allir orðnir dofnir af langvarandi kulda og trekk, þekkja ekki lengur yl og hvað þá hita.

Skattleysismörk

Það er magnað að skattleysismörk hér á landi séu ekki verðtryggð eins og flest annað, nema launin. 136.000 krónur ættu skattleysismörkin að vera í dag ef þau hefðu fylgt verðlagi eins og ætlast var til að þau gerðu í upphafi. Mörkin voru fyrir áramót 78.000 krónur en fara nú í 90.000 krónur. Vantar ennþá 46.000 krónur upp á að þau haldi m.v.upphafleg markmið.

Ekki nóg með það að laun séu lág hérlendis þegar miðað er við helstu nágrannalönd okkar, heldur virðist það vera svo að láglaunahóparnir í samfélaginu, sem og öryrkjar og eldri borgarar séu skattlagðir sérstaklega umfram sambærilega hópa í öðrum löndum með þessum óeðlilega lágu og óverðtryggðu skattleysismörkum. Ekki sæmandi ástand og í raun furðulegt að stjórnvöld virðast ekki líta á þetta óréttlæti sem sérstakt úrlausnarefni sem setja þarf í forgang og leysa. Undarlegt þjóðfélag sem heldur fjölda sinna þegna á mörkum ómegðar með háskattastefnu og lágum launum mitt í góðærinu.

Óska lesendum síðunnar gleðlegs árs og farsældar á árinu.

Er Alcan „korter í þrjú gæi" ?

Eitthvað er þessi charming ofensív hjá Alkan þessa dagana illa útfærð og ómstríð þykir mér. Svona eins og eitthvert afbrigði af „ korter í þrjú gæa”. Svoleiðis gæar fara sem kunnugt er aldrei „heim með sætustu stelpuna af ballinu”.

Að senda manni Bó innpakkaðann í álpappír ( hvers á Bó að gjalda) og láta „starfsfólkið” senda landsmönnum jólakveðju í formi rándýrrar og margendurtekinnar sjónvarpsauglýsingar þar sem allir eru syngandi glaðir, hjólandi um brosandi í að virðist háfjallalofti og hreinlætið allt í álverinu slíkt að framkvæma mætti þar skurðaðgerð án nokkurra þrifa. Þetta er auðvitað bara hallærislegt, vekur mann til umhugsunar hvar álversmenn hafa verið í 39 ár og 11 mánuði af þessum 40 árum og ekki síst ef mönnum er svona mikið í mun, allt í einu, að eyða peningum þessa dagana væri þá ekki nær að gefa þessar fúlgur til velferðamála.

Við Hafnfirðingar eru manna greindastir og getum vel gert okkur að góðu málefnalega umræðu um stækkun álversins. Hana er ekki að finna í rándyru en afar ómerkilegu auglýsingaskrumi frá Alcan. Bendi lesendum síðunnar hins vegar á ágæta síðu samtakananna Sól í Straumi um þessi mál.

Evran

Það kemur ekki á óvart að bankarnir vilji gjarnan gera upp í evrum. Tilgangurinn auðvitað sá að forðast eigið vaxtaokur á íslenska markaðinum og síversnandi stöðu krónunnar. Bankarnir vita manna best hvernig á að ávaxta eigið fé og hvernig mál þróast. Nú færa menn ofurgróðann strax yfir í öruggan gjaldmiðil.

Lagði það til fyrir margt löngu þegar ég var í verkalýðsmálum að laun yrðu greidd út í evrum svo þetta íslenska stórkarla Matador, sem íslenskt efnahagslíf er orðið, myndi ekki bitna á launafólki. Á því var engin áhugi, enda ekki gert fyrir að almúginn sé annað en viðskiptafóður íslenskra mógula af ýmsum toga. Viðvarandi okurvextir og ofurtryggð útlán, láglaunapólitík , hátt vöruverð, ofur íbúðaverð og handónýtt tryggingakerfi er það „frelsi” sem almenningur býr við.

Það er eitthvað sem ekki er að gera sig – sennilega á íslenkur almúgi „engar góðar götur” í íslenska Matadorinu. Það þarf að jafna leikinn. Það verður ekki gert menn fákeppni og samráði þeirra sem þegar eiga meira en nóg. Kannski þarf að stækka leikvöllinn og hvar er þetta „frelsi” sem stjórnmálamenn eru að tala um? Af hverju geti ég ekki haft öll mín viðskipti við minn gamla banka í Gautaborg sem ég átti í ágætum viðskiptum við á námsárum mínum þar í borg.

Þurfum við að ganga í EB til að losna undan þessu íslenska „frelsi”. Hefur hvarflað að manni en mál að þessari ósanngirni og vitleysu linni.

Óska lesendum síðunnar gleðilegra jóla.

Spjöld sögunnar

Kom mér á spjöld sögunnar í gærkveldi ásamt meðspilurum mínum, Trausta Jóns og Markúsi Guðmunds, í rokkhljómsveitinni PLÚS. Lékum nokkur lög fyrir starfsmenn ÍTR sem héldu jólahóf í kjallaranum á Fríkirkjuvegi 11. Okkur telst til að þetta verði síðustu tónleikar í þessum merkilega sal og í þessu glæsilega húsi og því söguleg stund. Eins og kunnugt er mun ÍTR flytja í nýtt húsnæði á næstunni og borgin hefur ákveðið að selja húsið.

Þarna í kjallaranum var Jazzvakning stofnuð um miðjan áttunda áratug síðustu aldar og þar áður var þarna félagsmiðstöð þar sem að öll helstu bönd þess tíma komu fram. Ekki amalegt að hafa fetað í fótspör allra helstu jazzista landsins og sett punktinn fyrir aftan i-ið hvað sögu þessa menningarseturs varðar.

Seljahverfis - syndrómið

Allan níunda áratuginn var líflegt í Seljahverfinu. Unglingar söfnuðust saman við verslunarkjarna í hverfinu. Oft var róstursamt vegna áfengisneyslu ungmennanna og á þessum árum komu upp mjög erfið mál vegna vímuefnaneyslu , m.a. snifffaraldur. Mörgum fannst þetta merkilegt enda hverfið talið félagslega sterkt, blönduð byggð þar sem allar stéttir samfélagsins áttu sína fulltrúa.
Á sama tíma og skammt frá í hinu „alræmda” Efra Breiðholti var allt með felldu og unglingar hverfisins undu sínum hag hið besta.

Skýringin á þessu ástandi í Seljahverfi var einföld þegar að var gáð. Í hverfinu var engin félagsmiðstöð og unglingar hverfisins áttu sér ekkert athvarf annað en sjoppurnar. Í Efra Breiðholti var á sama tíma rekin ein öflugasta félagsmiðstöð landsins Fellahellir. Þegar að loksins var komið á legg félagsmiðstöð í Seljahverfi í upphafi tíundna áratugarins þá var eins og við manninn mælt allt datt í dúnalogn og æska hverfisins tók til við uppbyggilegri iðju en áður var.

Mikilvægi félagsmiðstöðva í forvarnarstarfi er augljóst. Starfsemin er ekki síður mikilvæg hvað varðar uppeldi og menntun ungdómsins almennt þar sem unga fólkið lærir margt í félagsmiðstöðvunum og þroskast sem einstaklingar.

Stjórnmálamenn gleyma þessu oft. Sérstaklega þegar að vel gengur. Gott ástand í æskulýðsmálum er ekki sjálfgefið og ekki hægt að ganga að því sem vísu. Þess vegna er eitt mikilvægast hlutverk stjórnmálamanna að skapa starfsemi félagmiðstöðva umgjörð við hæfi og ekki síst fjármagn til starfseminnar. Niðurskurður og aðstöðuleysi á þessu sviði leiðir bara til „Seljahverfisástands” og á slíku hefur ekkert samfélag efni á. Kraftmikið samfellt starf er það sem virkar – Tímar „herlúðrablásturs” þegar allt er komið í óefni eru liðnir einfaldlega vegna þess að slíkt virkar ekki. Samfellt og gott starf félagsmiðstöðva sem byggir á fagmennsku og styrkrum stoðum er það sem virkar og að slíku ber að hlúa.

Margrét K Sverrisdóttir

... hóf sig upp yfir sinn eigin flokk í Kastljósinu í kvöld og fór skipulega yfir þann vitleysisgang sem forystumenn flokksins hafa hafnað í síðustu misserin og talaði eins og forystumaður stjórnmálaflokks á að tala. Sé ekki annað en að ef Frjálslyndi flokkurinn ætlar að verða eitthvað annað en „gamalt "nýtt" afl” þá verði það ekki gert án Margrétar. Margrét hefur ávallt verið málefnaleg og hreinskiptin, sem eru miklir kostir á vettvangi stjórnmála. Margrét á að fara alla leið enda hefur hún í þessum ólgusjó síðustu dægra sýnt afburðar styrk, festu og ekki síst mikla leiðtogahæfileika. Slíkir kostir hljóta að vera akkur fyrir forystumann hvaða stjórnmálaflokks sem er. Frjálslyndi flokkurinn hefur einfaldlega ekki efni á því að vera án krafta hennar.

Ögmundur Jónasson

Hef sem kunnugt er bardúsað eitt og annað í verkalýðsmálum í gegnum árin. Þar voru ,eru og verða ærin verkefni . Sem betur fer hefur verkalýðshreyfingin og sérstaklega við innan BSRB átt að skipa hæfu forystufólki. Sérstaklega vill ég í því sambandi nefna Ögmund Jónasson vin minn og samstarfsmann til margra ára á vettvangi verkalýðsmála.

Ögmundur hefur í störfum sínum fyrir BSRB sýnt eindæma ósérhlífni og ávallt verið boðinn og búinn til þess að leggja fólki lið. Ögmundur tekur ávallt upp hanskann fyrir þá sem minna mega sín í samfélaginu. Ögmundur fer ekki í manngreiningarálit og gerir ekki greinarmun á fólki vegna pólitískra skoðana þeirra. Í BSRB er fólk úr öllum kimum samfélagsins og sem formaður þeirra samtaka nýtur Ögmundur verðskuldaðs og gríðarlegs trausts eins og berlega kom fram á þingi BSRB fyrir skömmu.

Ögmundur hefur sem þingmaður reynst verkalýðshreyfingunni mikill akkur. Hann hefur staðið vörð um öll þau mál er varða kaup, kjör, lífeyrisréttindi og aðstæður launafólks í landinu. Velferðarmál í víðasta skilningi eru honum einnig hugleikin og þar hefur hann beitt sér af krafti .

Verkalýðshreyfingin verður að hafa kraftmikinn málsvara á Alþingi og sennilega hafa aldrei verið ríkari ástæður og meiri nauðsyn en einmitt núna. Ögmundur er algerlega réttur maður á réttum stað sem verkalýðsforingi og þingmaður. Ég hvet því alla þá sem taka þátt í forvali VG um helgina að tryggja honum verðugan sess.

Vågar flugvöllur

Nú veit ég hvað menn meina þegar þeir segja að aðflug að Vågaflugvöll í Færeyjum geti verið mjög erfitt. Kom hingað til Færeyja í gær frá Kaupmannahöfn en í stað þess að ferðast beint heim frá Malmö, til að stoppa þar í einn dag og til þess að fara þann næsta til Færeyja í gegnum Köben, þá heimsótti ég æskuvin minn sem býr í Danmörku og fór síðan beint frá Köben til Færeyja þar sem ég funda nú með félögum mínum í stjórn ungmenningar verkefnisins Ung i Norden.

Flugferðin sem slík var með öllu tíðindalaus eða allt þar til við fórum að nálgast eyjarnar fögru, sem engin leið var að sjá þar sem mjög láskýjað var. Þannig háttar til að vindur blés af miklum móð frá suðvestri. Sem þýðir það að aðflug er úr norðri og vindur er nánast þvert á braut. Aðstæður eru einnig þær að flogið er inn langan fjörð og innst inni í firðinum eru háir þverhníptir bergveggir til beggja hliða sem þrengja verulega aðflugið því þar rétt fyrir innan er sjálfur flugvöllurinn, sem auk þess er í styttra lagi vegna staðhátta.

Hvað með það. Aðflug í blindflugi er ekki endilega það þægilegasta en það er það öruggasta. Hinn ágæti kapteinn tjáði okkur að það yrði nokkur ókyrrð sem voru orð að sönnu. Og ekki leist mér á blikuna þegar einhverjir farþegar héldu ekki lengur niðri veitingunum. Verst þótti mér hins vegar að sjá ekkert út. Ekki veit ég hvað tímanum leið en eftir ca 6 – 8 mínútna óþægilegt skak þá tilkynnir kapteinninn að það verði enn meiri ókyrrð, sem varð og ef einhverjir kostir voru við það, þá voru það þeir að nú mátti sjá til jarðar, Við vorum sem sagt komin innarlega í fjörðinn og vorum stödd rétt fyrir utan þessar þrengingar. Heldur tók nú vélin að hristast og ekki bara upp og niður, því hún hallaði á alla kanta og maður var fjarri því að vita hvert hún stefndi hverju sinni. Í mestu dýfunum lét fólk í sér heyra og sjálfur var ég orðin logandi nervös og leið eins og í versta rússíbana.

Og viti menn skyndilega erum við komin út úr þessu og í gamla skakið og sterkan hliðarvind, sem manni þótti nú bara fínt og ekki síst flugvöllurinn sýnilegur framundan. Lentum með ágætum og allir fegnir að hafa fast land undir fótunum. Færeyingarnir voru á því að þetta aðflug hefði verið með allra versta móti en þeir kalla ekki allt ömmu sína í þessum efnum og eru vanir óblíðum veðuröflum. Ég hef hins vegar oft komið hingað með flugi og aldrei lent í neinu viðlíka og reyndar aldrei á ferðum mínum um víðan völl síðustu árin. Fer í beint reynslubankann þar sen hugtakið ókyrrð fær nýja vídd. Hættulegt flug? – nei held ekki, fyrst og fremst afar óþægilegt - þessar vélar eru smíðar til að þola og standast gríðarlegt álag - mun og miklu meira en hér var gert að umfjöllunarefni ... sem betur fer.

Messað í Malmö

Er í Malmö þessa dagana. Hlutskipti mitt og tilgangur ferðarinnar er að messa yfir skandinavískum ungdomsforskurum um íslenskar æskulýðsrannsóknir og ekki síst hina gagnmerku ritgerð mína um sögu félagsmiðstöðva, svo ég riti að kunnri hógværð um eigið ágæti. Hér eru því saman komin margir andans menn og konur í æskulýðsbransanum

Malmöborg hefur heldur betur tekið breytingum síðustu árin. Í stað risalyftu Kokums skipasmíðastöðvarinnar sálugu, sem lengi var helsta kennileiti borgarinar, þá hafa arkitektar fengið lausan tauminn. Árangurinn finn og í formi snúinnar byggingar sem gnæfir yfir borgina. Birti hér mynd að þessu mannvirki. Ekki spurning að bregða sér á efstu hæðina og njóta þeirra fegurðar sem Eyrarsundið hefur upp á að bjóða.

Félagslegir timburmenn

Það fylgja því einhverskonar félagslegir „timburmenn” að hætta í verkalýðsmálum. Þegar maður hefur um langa hríð þurft að hafa skoðanir á hinum og þessum málum. Þurft að vasast í mörgu, standa í langvinnum átökum og vera í skotlínu endalaust þá myndast eitthvert tómarúm. Fínt að vera laus við ströglið, en er nokkuð sérkennileg tilfinning að hætta. Skiptir í engu hvort maður er búin að taka ákvörðun fyrir all nokkru þar um.

Það var annars fróðlegt að sitja á hliðarlínunni á aðalfundi STH og fylgjast með öllu bröltinu. Einhver titringur fór um sali þar sem fregn hafði um það borist að framámaður í tómstundageiranum myndi bjóða sig fram til formanns og hafi af fullri alvöru íhugað þau mál enda fengið fjölmargar áskoranir þar um og ekki síst vitneskju um víðtækan stuðning. Lengi dags stefni því í það að það yrðu formannskosningar á fundinum. Ekki varð af því og formaður því sjálfkjörinn en með þeirri yfirlýsingu að viðkomandi gæfi einungis kost á sér til eins árs? Ekki sterkt „statement” að mínu mati því að ár í verkalýðspólitík er eins og eitt lítið augnablik. Kjarasamningar nálgast og það hefur aldrei stýrt góðri lukku að hafa nýjan kapteinn í brúnni þegar siglt er í slíkum ólgusjó sem þeir eru.

Í verkalýðsmálum dugir ekki að tjalda til einnar nætur. Formenn þurfa að stimpla sig inn og gera sig gildandi. Embættið sem slíkt, eitt og sér hefur takmarkað gildi, það eru gerðir þess sem því sinnir, og traust félagsmanna sem skapa embættinu innihald og ekki síst kraftinn sem við bestu aðstæður er gríðarlegt afl. Og til þess er leikurinn gerður. Fagna því að Auður Þorkels og Elli Sigurbjörns komu inn í stjórn STH. Þau hafa bæði reynst dugmiklir trúnaðarmenn og hafa því allar forsendur til þess að standa sig vel í stjórn. Óska nýkjörinni stjórn velfarnaðar í sínum störfum.

En hvað með það ég þarf ekki einu sinni að hafa nokkra skoðun á þessu - hef skilað mínu og vel það og nú er það annarra að véla um slíkt – Einbeiti mér bara að því að ná úr mér hinum félagslegu timburmönnum og tilheyrandi hrolli sem ég vona að gangi bæði fljótt og vel.

STH 66 ára í dag

STH hið síunga félag er 66 ára í dag 9.nóvember en svo skemmtilega vill til að afmælið ber upp á sama degi og aðalfundur félagsins er haldin. Hvet STH félaga til þess að láta sjá sig í Skútunni Hólshrauni 3 kl 20:00 í kvöld.

Hvað á hún að heita

Hef lítið sinnt síðunni undanfarið. Ekki það að ég hafi almennt eytt miklum tíma í þessi skrif. Þeir sem mig þekkja vitað að bæði ritrænt og munnlegt flæði hjá mér er í góðu meðallagi. Er hins vegar um þessar mundir að skipta um starf og því hafa ný viðfangsefni átt hug minn allan og því lítið sinnt skrifum.

Er sem sagt brátt að verða fyrrverandi formaður sem gerir það að verkum að Dagskinna getur ekki lengur heitið dagskinna formanns Starfsmannafelags Hafnarfjarðar. Þarf því að finna dagskinnunni nýtt nafn og auglýsi hér með eftir ábendingum þar að lútandi.

Síðan hefur reynst vel í baráttunni því á henni koma fram algerlega milliliðalausar upplýsingar og skoðanir og við engan að sakast nema mann sjálfan þegar eftir er haft. Félagsmenn hafa gengið að skoðunum formannsins vísum, sama á við um viðsemjendur okkar og fjölmiðla þegar að því hefur verið að skipta.

Margir hafa sent mér línu vegna pistla á síðunni og allur tilfinningaskalinn nýttur í þeim efnum. Hef oftast þakkað tilskrifin nema þegar að bréfritarar, sem reyndar eru örfáir, hafa ekki haft manndóm í sér til þess að skrifa undir nafni. Geri ekkert með slíkt enda hef ég tamið mér að tjá mig alltaf undir nafni og taka þar með fulla ábyrgð á öllu sem frá mér fer.

Ég þarf ekki lengur að hafa neina skoðun á málefnum starfsmannafélagsins eða Hafnarfjaðarbæjar frekar en mér sýnist, nema auðvitað sem almennur borgari í bæjarfélaginu. Og hver veit nema ein og önnur föðurleg ábending í þá veruna fljóti inn á síðuna í framtíðinni?

Gef ekki kost á mér

Nú er það ljóst að ég gef ekki kost á mér til áframhaldandi setu sem formaður STH. Ástæður þess eru einfaldar og þær að þar sem ég er þessa dagana að taka við krefjandi starfi sem framkvæmdastjóri sí- og endurmenntunarstofnunarinnar Framvegis þá mun því beina öllum mínum kröftum í þann farveg á næstu misserum.

Á aðalfundi STH þann 9. nóvember verður því a.m.k. kosin nýr formaður og í því sambandi vil ég árétta þær skoðanir sem ég hef áður sett fram varðandi starfsaðstæður forsvarsmanns félagsins. Það er alger nauðsyn að búa formanni þær aðstæður að viðkomandi geti rækt starf sitt með þeim hætti að viðunandi sé. Það verður ekki gert nema með starfandi formanni í a.m.k. 50% starfshlutfalli. Umfang og umsýsla vegna samninga og kjarmála vex stöðugt og því verður félagið, ef það ætlar að gera sig gildandi, að setja aukin kraft í þessa hlið starfseminnar.

Margt hefur áunnist á langri vegferð en ég hef einnig marga fjöruna sopið. Geri kannski betur grein fyrir því í góðu tómi en verð þó að segja að ég hef orðið fyrir miklum vonbrigðum síðustu misserin og jafnvel árin með launastefnu launanefndar sveitafélaga, stefnu sem leitt hefur til þess að starfsmenn sveitarfélagana búa við lægstu launaviðmið sambærilegra starfa. Starfsmatskerfið hefur reynst illa og verið Þrándur í götu alls þess sem kalla mætti eðlilega launaþróun meðal bæjarstarfsmanna, annarra en í Reykjavík. Það verða því sem endranær ófá handtökin sem vinna þarf. Það þarf að jafna leikinn og koma bæjarstarfsmönnum upp úr þessum láglaunapytti launanefndar sveitarfélaga. Slíkt verður ekki gert í hjáverkum og þess vegna verður að búa vel að forystumönnum félagsins, eins og áður sagði.

BSRB þing

Er sem sagt á BSRB þingi þessa dagana ásamt stjórn STH. Hef setið þau nokkur í gegnum tíðina. Held að þetta þing verði gott þing og málefnalegt. Ögmundur Jónasson hefur staðið sig vel sem formaður samtakanna , hann hefur ávallt haft hagsmuni BSRB að leiðarljósi auk þess sem hann hefur ávallt beitt sér fyrir málefnum þeirra sem minna mega sín í samfélaginu. Í BSRB hefur fólk ekki verið flokkað samkvæmt flokkspólitískum merkimiðum og verður sennilega og vonandi seint gert. Sem er gott og gerir það að verkum að BSRB félagar koma víða að og tengjast öllum stjórnmála- og hagsmunasamtökum og í þessu liggur m.a. styrkur bandalagsins.

Ögmundur hefur verið farsæll, dugmikil og verðugur fulltrúi samtakana og nýtur óskoraðs trausts. Þess vegna missir að mínum mati algerlega marks þegar að pólitískir andstæðingar hans gera að því skóna að formaðurinn sé í einhverjum sérstökum erindagjörðum fyrir VG innan verkalýðshreyfingarinnar. “Margur heldur mig sig” dettur manni helst í hug varðandi ummæli viðkomandi – Ég þekki engan í mínu ranni verkalýðsmálana, hvar í flokki sem viðkomandi eru ,sem leggur út frá þessu.

Sjá ræðu formanns hér

Goodman & Holiday

Brá mér í Bæjarbíó í gærkvöldi eins og ég geri gjarnan á þriðjudagkvöldum. Þar fara fram kvikmyndasýningar á vegum Kvikmyndasafns Íslands. Í gær var á dagskránni myndin „Benny Goodman Story” frá 1955. Fín mynd sem byggð er á ævi og tónlist þessa mikla snillings.

Faðir Bennys var fátækur innflytjandi í Chicago og átti erfitt með að veita börnum sínum nokkuð en þrátt fyrir það komust Benny og tveir bræður hans í tónlistarnám á öðrum áratug tuttugustu aldarinnar. Hvar kunna menn að spyrja - jú í Hull House og hvað er svona merkilegt við það. Hull House er hverfamiðstöð, sem eru forverar félagsmiðstöðva, sem sinntu æskulýðsstarfi af fullum krafti á þessum árum. Tónlistarkennsla var einn angi unglingastarfsins í hverfamiðstöðvunum og kostaði nánast ekki neitt og var eini möguleiki margra barna og unglinga til að öðlast menntun á þessu sviði. Tónlistarmaðurinn Benny Goodman er því í raun árangur af félagsmiðstöðvarstarfi - og svo eru menn alltaf að spyrja hverju starfið skilar (helst í krónum talið)? Sjá nánar um Hull House

Í næstu viku verður sýnd myndin „Lady sings the bluse” frá 1972. Mynd sem byggir á ævi söngkonunnar Billie Holiday. Hún átti ekki sjö dagana sæla, stundaði vændi, var djúpt sokkin í dópneyslu og átti við mikla erfiðleika að etja. Billie átti ekkert athvarf. Velti fyrir mér hvort henni hefði ekki farnast betur ef hún hefði átt þess kost sem barn og unglingur að sækja hverfa- eða félagsmiðstöð eins og Goodman – Ekki nokkur spurning.

Af Svarta Pétri og verkalýðsforingjum

Hef ávallt talið það afar óheppilegt að starfsmannastjóri sé jafnframt formaður launanefndar sveitarfélaga. Græt því ekki nema síður sé þá ákvörðun formanns launanefnar sveitarfélaga að hætta sem starfsmannastjóri Hafnarfjarðarbæjar. Raunin er nefnilega sú að þau bæjarfélög sem “lagt hafa til” formann launanefndar lenda einfaldlega í því að menn verða „katólskari en páfinn”. Eins og menn vitað þá hefur það aldrei reynst vel. Slík hefur haft neikvæð áhrif á launastefnu viðkomandi því allt sem gert er fer undir smásjá og menn ætla ekki að láta hanka sig á því að gera eitthvað umfram ströngust láglaunastefnu launanefndar og bókstafstúlkun samninga (eins og það sé einhver stórglæpur) Að vera til „fyrirmyndar” snýst því miður upp í andhverfu sína.

Reyndar held ég að það sé ekki heldur æskilegt að gegna embættismennsku af neinu tagi hjá sveitarfélögunum á sama tíma og menn gegna formennsku launanefndar. Ef sveitarfélög telja mikilvægt að viðhalda þessari launanefnd þá er að mínu mati nauðsynlegt að formaður hverju sinni sé hreinlega starfandi sem slíkur og taka tímabundið leyfi frá annari embættismennsku. Af öðrum kosti er hætta á því að viðkomandi verði einhverskonar æðstavald í viðkomandi bæjarfélagi og starfsmannastjóri sé með einum eða öðrum hætti undir álit viðkomandi settur. Formaður launanefndar má ekki lenda í þeirri aðstöðu að verða einhvers konar Svarti Pétur, ómissandi spil í heildarleiknum en spil sem engin vill hafa á hendi.

Sama á auðvitað við varðandi forsvarsmenn verkalýðsfélaga. Það er oft verulega erfitt að samræma embættismennsku eða starf hjá sveitafélagi og formennsku starfsmannafélagi. Það útheimtir gríðarlega vinnu sem gerir það að verkum að maður níðist bæði á samstarfsfólk sínu og fjölskyldu. Þó svo að sá sem þetta ritar hafi einungis í einhverjum örfáum tilfellum talið sig hafa goldið þess sem embættismaður að vera formaður í starfsmannafélagi þá má vel vera að einhver annar hefði upplifað sömu reynslu á allt annan og mun neikvæðari máta. Því miður eru hins vegar dæmi um það að bæjarfélög hafi hreinlega rekið starfsmann úr starfi hjá bæjarfélaginu til þess eins að losna við formann stéttarfélags.

Formenn starfsmannfélaga eiga auðvitað að njóta verndar. Fyrir margt löngu voru formaður , varaformaður og gjaldkeri STH formlega ráðinn í ákveðið starfshlutfall hjá félaginu beinlíns til að fyrirbyggja að starfslok þeirra hefði áhrif á kjörgengi viðkomandi. Frágangur á þessum ráðningum voru unnar í samræmi við ráðleggingar lögfræðings félagsins. Formaður þarf ekkert endilega að vera starfsmaður Hafnarfjarðarbæjar sem virðist útbreiddur misskilningur þessa daganna, okkar félagsmenn eru víða, formaður getur allt eins verið starfsmaður Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins, Sólvangs, Flensborgarskóla, Iðnskólans, bæjarfélagsins Álftaness, Öldrunarsamtakanna Hafnar, Stafsmaður á Hjallabraut 33, starfsmaður ÍBH, starfsmaður STH eða starfsmaður hjá sjálfseignarstofnunum eins og Höfninni ,Vatnsveitu og Hitaveitu Suðurnesja.

Auðvitað á alvöru félag eins og STH að hafa starfandi formann í a.m.k. 50 % starfi. Það er auðvitað góðra gjalda vert að halda úti góðum orlofs- og endurmenntunarmöguleikum félagsmanna. Það er ánægjulegt hve margir félagsmenn hafa lagt hönd á plóginn og með þeim hætti að orlofsmöguleikar félagsmanna eru með því besta sem gerist.

Kjara- og réttindamál taka hins vegar sífellt meiri tíma og hvort sem mönnum líkar það betur eða verr þá er það einfaldlega grundvallaratriði í starfsemi félagsins. Hlutskipti formanns er að vinna í þeim málum sem eru oftast flókin, erfið og tímafrek. Þetta eru mikilvægustu viðfangsefni félagsins og félög hafa síst efni á að spara í þessum efnum. Félagsgjöld í STH eru með þeim lægstu sem þekkjast, einungis 1 % af dagvinnulaunum. Það hefur ávallt verði metnaðarmál að halda félagsgjöldum lágum og þann tíma sem ég hef gegnt formennsku í félaginu hafa félagsgjöld verið óbreytt. Þau þarf ekki að hækka en með því að samræma gjaldtöku við viðtekar venjur þ.e.a.s. með því að miða félagsgjöld við raunlaun skapast sæmilegt ráðrúm til aukinna umsvifa. Þessar breytingar hafa lítil eða engin áhrif á félagsgjöld meginþorra félagsmanna en hækka félagsgjöld þeirra sem búa við fyrirkomulag fastrar yfirvinnu. Breyting þessi hefur því einungis í för með sér að allir félagsmenn greiða hlutfallslegu sama óbreytta félagsgjaldið 1% óháð því hvernig laun þeirra eru sett saman.

Svona er það nú bara segi ég og skrifa. STH hefur ávallt spilað í úrvalsdeild og á að halda því áfram og til þess að svo verði þarf félagið að skynja kall samtímans og mæta þeim breytingum sem verið hafa í starfi verkalýðsfélaga undanfarin ár og eru í aðsigi. Breytingar sem einfaldlega hafa í för með sér aukin umsvif. Það verður bara gert með að skapa þeim sem til forustu veljast hverju sinni viðundandi starfsforsendur. Annað er bara vatn á myllu kölska.

Veit ekki hvort ég er í framboði

En hitt veit ég að Gunnar vinur minn Svavarsson er í framboði í prófkjöri Samfylkingarinnar og það í forystusæti. Og því fagna ég enda Gunnar drengur góður, dugmikil stjórnmálamaður, málefnalegur og maður úrræðasamur í meira lagi. Ég hef sem formaður STH og sem (fv) embættismaður átt töluverð samskipti við Gunnar á liðnum árum. Þar hafa komið við sögu bæði „sætu og súru eplin” og málefni ekki alltaf verið einföld né auðleyst, sérstaklega í verkalýðsmálum. Mál hafa samt sem áður nánast undantekningalaust leysts á farsælan hátt.

Ég þekki Gunnar einnig úr foreldrastarfi hjá FH en dætur okkar eru í tilvonandi gullaldraliði félagsins. Á þeim vettvangi er Gunnar í essinu sínu, nema þegar kappleikir fara fram því þá fer Gunnar á hliðarlínuna og heldur sig fjarri öðrum foreldrum, hefur hátt og gefur stúlkunum það sem hann kallar „knattspyrnufræðilegar ráðleggingar”. Held að dömurnar taki svona hæfilegt mark á honum en virði viljan fyrir verkið.

Og það er fleira gott fólk í framboði. Kristín Guðmundsdóttir formaður Sjúkraliðfélags Íslands og samstarfsmaður minn í stjórn BSRB er einnig góður kostur, hún er dugnaðarforkur sem hefur með stórfelldri baráttu tekist að hefja hin stórlega vanmetnu störf sjúkraliða til vegs og virðingar. Tryggvi Harðarson vinur minn býr yfir víðtækri reynslu og þekkingu. Tryggvi var farsæll bæjarstjóri á Seyðisfirði auk þess sem hann vann vel sem bæjarfulltrúi hér í Hafnarfirði. Hitt er annað mál að þetta er góður hópur fólks sem gefur kost á sér í prófkjörinu þannig að listinn verður aldrei annað en sterkur.

Hvort ég sé í framboði og þá væntanlega til áframhaldandi setu sem formaður STH segi ég fátt um á þessu stigi. Hitt er annað mál að ég hef fengið fjölmargar áskorannir um slíkt víða úr félaginu og frá fólki sem látið hefur sig félagið varða og verið virkt í baráttunni, en því er heldur ekki að leyna að á formanninn hafa líka verið sendir einhverjir litlir úrtölu púkar en þeir eru fáir og segja lítið af viti eins og ku verða háttur púka.